Tagarchief: frank zweegers

Levendigheid en energie kenmerken het futurisme

Innovatie
Italië: het land van het lekkere eten en dolce vita, maar ook het land waar het futurisme ontstaan is. Het betekent letterlijk toekomst en dat is precies waar deze kunststroming voor staat: veel energie, gericht op innovatie en met de nodige dynamiek. Het futurisme is een beweging die van 1909 tot 1914 onder meer de kunstwereld domineerde en die wars was van normen en waarden en regeltjes. Er werd niets aangetrokken van de traditionele kunst maar er werd vooruit gekeken.

Het einde

Het futurisme heeft niet lang bestaan. Toen Italië te maken kreeg met de Eerste Wereldoorlog, was er al snel niet veel meer over van de kunststroming, maar toen was de beweging al wel in rap tempo uitgewaaierd over Europa. Invloeden waren overal terug te vinden en het futurisme vormde de opmaat naar andere stromingen met vernieuwende invloeden, zoals het modernisme.

Kunstenaars

Een tijdlang vierde het futurisme hoogtij in Rusland en dan niet zozeer op het gebied van kunst, maar wel als het ging om literatuur. Daarbuiten vond het futurisme ook weerklank. Een van de bekendste kunstenaars op het gebied van deze kunststroming is René Magritte, een Belgische kunstschilder. In zijn schilderwerken is het futurisme goed terug te zien. Ook kunstenaars als Marcel Duchamp en Umberto Boccioni staan bekend om hun futuristische stijl.

Musea

Wil je graag futuristische werken bekijken om zo met eigen ogen te kunnen zien hoe de kenmerkende energie als een rode draad door de kunstwerken loopt, dan kan je daarvoor terecht in allerlei musea. Niet alleen in Nederland, maar ook in het buitenland. Zo heeft het Kröller-Müller Museum futuristische kunstwerken in haar collecte, evenals het Tate Modern in Londen en het Museum of Modern Art in New York. En ga je naar Milaan, dan kun je bijvoorbeeld naar het Museo del Novecento. Zo zie je maar weer: het futurisme is ook vandaag de dag nog heel levendig!

futurisme 2

futurisme 3

futurisme

Max Ernst: surrealistisch schilder

“De taak van de schilder is dat wat in hem zichtbaar is af te bakenen en te tonen.” Een fantastisch citaat van Max Ernst (1891-1976) en een mooie beschrijving van het gedachtegoed van een veelzijdig Duits surrealistisch schilder. Ooit begonnen als dadaïst, snel uitgegroeid tot een pionier van het Parijse surrealisme. Maar wat maakte Max Ernst zo bijzonder en wat kenmerkte zijn kunst?

Het werk van Max Ernst

De werken van Max Ernst worden geclassificeerd binnen het surrealisme en het dadaïsme. Hij experimenteerde voortdurend met verschillende technieken en ontwikkelde het zogenaamde dripping. Hij had een uitgesproken fascinatie voor vogels en liet zichzelf meermaals als vogel-man in zijn schilderijen terugkeren (de Loplop). De Loplop was voor Ernst zijn alter ego, een extensie van zijn innerlijk zichtbare in zijn werk.

Max Ernst kan een van de meest intrigerende kunstenaars van de vorige eeuw genoemd worden. Hij wordt dan wel geclassificeerd binnen het dadaïsme en het surrealisme, maar eigenlijk doet hem dat ietwat oneer aan: hij bleef zijn werken verder ontwikkelen en bleef getuigen van creativiteit en innovatie. Waar men surrealisten vaak kunstenaars voor pubers durft noemen, is het niet correct om hem tot een dergelijk niveau te degraderen. Max Ernst was en bleef doorheen zijn leven een onverzadigbaar schepper binnen zijn vak. Hij was een begaafd schilder, een fantastische graficus en een groots beeldhouwer. Meer nog: Max Ernst wist dat in kunst alles mogelijk was.

Oeuvre

In zijn werk De olifant van Celebes is de overgang naar het surrealisme duidelijk zichtbaar. Het diepteperspectief wordt gecombineerd met een vergrote voorgrond en het dierlijke domineert het werk. De olifant van Celebes is een metalen monster en op het werk zien we een naakte vluchtende vrouw. De olifant symboliseert de blindheid van het geweld, waar de vrouw de angst voor gevangenschap en de dood moet uitbeelden.

Een ander werk van Ernst is de Oedipus Rex, een van zijn bekende vogelwerken. Max Ernst trachtte steeds zijn innerlijke zelf te tonen in zijn werken en de Oedipus Rex is daar een zeer goed voorbeeld van. Het werk schetst het verhaal van de jonge Ernst: op een en dezelfde dag sterft zijn lievelingsvogel en wordt zijn jongste zus geboren. Zijn werk toont het verband tussen de geboorte en de dood. De vogel is bovendien gevangen, de vingers komen door het venster met een door een zaag doorboorde noot. De Oedipus staat symbool voor de slechte band tussen Ernst en zijn vader.

Andere werken (selectie)

“De maagd slaat het Christuskind voor drie getuigen” (1926), “Angel of Heart and Home” (1937), “Robing of the Bride” (1940), “Les dieux obscurus” (1957), “33 meisjes gaan op vlinderjacht” (1958).

max ernst

max ernst2

Magisch Realisme

Het magische realisme is een stroming in de schilderkunst die met een realistische stijl een alternatieve werkelijkheid weergeeft. De term magisch realisme wordt in 1925 als eerste gebruikt door de Duitser Franz Roh en wordt sindsdien ook op eerder werk toegepast. Het magische realisme probeert het magische in het alledaagse te doen verschijnen waardoor ook het alledaagse meer betekenis en aandacht krijgt.

Vervreemding

Magisch realisme poogt door alledaagse dingen in groot detail weer te geven of in nieuwe verbanden, perspectieven of omgevingen te plaatsen een vervreemding van onze dagelijkse werkelijkheid te bewerkstelligen. De alternatieve werkelijkheid kan gecreëerd worden door er iets van buiten de werkelijkheid aan toe te voegen, maar vaak worden er dingen veranderd om een werkelijkheid die we in het dagelijks leven niet zien weer te geven. Rond de Eerste Wereldoorlog ziet men veel dat alledaagse dingen in een onheilspellende situatie geplaatst worden en zo de grotere onheilspellende werkelijkheid van de periode weerspiegelen.

Relatie met andere stromingen

Het magisch realisme keert zich tegen de abstracte kunst en richt zich op het bereiken van een effect met realistische weergave. Deze drang naar fotografisch realisme is het belangrijkste onderscheid met verwante stromingen die onze perceptie van de werkelijkheid op losse schroeven zetten zoals het expressionisme en het surrealisme. Je ziet vaak ook magisch realistische werken van artiesten die tussen verwante stromingen bewegen, zoals Max Ernst (1891-1976) en René Magritte (1898-1967) die surrealist genoemd worden. De stroming werd lange tijd gezien als Europees, maar na de Tweede Wereldoorlog werd de term ook steeds meer gebruikt voor werken van kunstenaars in beide Amerika’s zoals Frida Kahlo (1907-1954) en Edward Hopper (1882-1967).

In Nederland

Misschien wel de bekendste Nederlandse artiest met magisch realistisch werk is Escher (1898-1972), die zijn vervreemding vooral bereikte met perspectief zoals in bijvoorbeeld Tekenen en Klimmen en Dalen. De Amsterdamse schilder Carel Willink (1900-1983) is internationaal bekend en gebruikt in de regel de lucht om een magische en niet zelden onheilspellende karakter teweeg te brengen zoals in Landschap met omgevallen beeld en De Eeuwige Schreeuw. Willinks portretten van koninginnen Beatrix en Juliana geven elk goed een idee van magisch realistische portretten. Het werk van Anneke Kuyper (1942-) geeft een goed beeld van magisch realisme in verschillende technieken en stijlen en de voortdurende invloed in hedendaagse kunst.

Magisch Realisme

magisch realisme

Claude Monet

Hoe Monet begon als karikatuurtekenaar en een meester schilder werd

Monet startte zijn kunst en schilderscarrière met het tekenen van karikatuurtekeningen, deze verkocht hij voor tekenfilms in 1656-1858. Op 24 jarige leeftijd raadde de Normandische schilder Eugene Boudin hem aan om landschappen te gaan schilderen. Monet schilderde deze landschappen in de buienlucht, voornamelijk in de omgeving waar hij woonde. In 1859 wist Monet dat hij schilder wilde worden hij vertrok terug naar Parijs en hervatte zijn studie bij atelier Suisse.

Impressionisme

Impression, soleil levant uit 1872 werd in eerste instantie door kunstcritici en publiek belachelijk gemaakt. Dit gaf aanleiding in de kunst wereld tot het begrip ‘impressionisme’. Soleil levant werd tentoongesteld in ‘Salon des Refusés’, hier werden nog meer kunstwerken vertoond die geweigerd waren voor ‘Salon de Paris’. De mensen kwamen in grotere aantallen naar de salon waar de geweigerde kunstwerken vertoont werden. Dit was voornamelijk om de getoonde kunstwerken belachelijk te maken.

Impressionisten zoals Monet onderscheiden zich door het schilderen van momentweergave’s met het juiste licht en atmosfeer. De schilderijen van impressionisten werden in de buitenlucht geschilderd. Monet is niet als enige bekend geworden als impressionist in de jaren 1860-1870, ook namen zoal: Manet, Sisley, Degas, Pissarro, Berthe, Morisot en Renoir horen tot het rijtje. Zoals je in één van mijn eerdere blogs hebt kunnen lezen, heeft Monet veel geleerd van Daubigny op gebied van kunst.

Levensechte schilderijen

Monet heeft in zijn schilderscariere enorm veel geschilderd, waardoor de keuze naar zijn beste werk onmogelijk is. Monet was gefascineerd door de Japanse houten brug in zijn tuin. Deze bekende brug heeft hij meerdere malen geschilderd. Monet weet als een ware impressionist de alledaagse werkelijkheid vast te legen. Door het gebruik van verschillende schilderslagen creëert hij een vloeiende opbouw, waarin alles tot zijn recht komt. Van de waterlelies om de brug, de bomen achter de brug en de weerspiegeling van schaduwen en wolken in het water. Monet is een echte schildersmeester. Monet heeft niet alleen in Frankrijk geschilderd. In Nederland heeft hij vooral molens en de typische Zaanse huizen geschilderd. Vanaf 1880 begon Monet met het schilderen van series.

Bezoek dit voorjaar de groots opgezette tentoonstelling van Jheronimus Bosch

Na het Van Gogh jaar in 2015, is 2016 het kunstjaar van Jheronimus Bosch. Het Noordbrabants Museum staat dit voorjaar in het teken van “Jheronimus Bosch – Visioenen van een genie”. 2016 is niet voor niets het jaar van Bosch, hij overleed namelijk dit jaar precies 500 jaar geleden. Brabantse musea geven daarom het gehele jaar aandacht aan de kunstschilder behorend tot de Noordelijke Renaissance. Bosch staat voornamelijk bekend om zijn satirische voorstellingen en wordt beschouwd als vernieuwer van de bestaande beeldtraditie.

Grootste tentoonstelling Jheronimius Bosch ooit
Met maar liefst 20 schilderijen en 19 tekeningen van de kunstschilder is dit de grootste tentoonstelling van Jhernonimus Bosch ooit. De tentoonstelling is nog te zien t/m 8 mei 2016.

Post-impressionistische stijlen

Postimpressionisme is een term voor verschillende stijlen die zijn voortgekomen uit het Impressionisme, zoals het Neo-impressionisme, Cloisonnisme en het Fauvisme. Het Postimpressionisme is rond 1886 ontstaan. En van oorsprong net als het Impressionisme ontstaan in Frankrijk, maar verspreidde zich later naar andere landen.

Neo-impressionisme is een schildertechniek waarbij er geen streken of vlakken worden gemaakt, maar stippen of kleine streepjes. Nog steeds in de basis van het Impressionisme, namelijk het vastleggen van het moment. Alleen werd dit in het Neo-impressionisme gedaan middels een andere schildertechniek.

Het Cloisonnisme staat ook bekend onder een andere benaming namelijk het Synthetisme. Alleen zijn beiden stijlen niet hetzelfde. Het Cloisonnisme is een schilderkunst geïnspireerd door het Symbolisme. Grote heldere kleurvlakken, met donkere scheidingslijnen. Deze stijl kenmerkt zich niet op basis van het exacte perspectief. Waardoor de schilderwerken vlak ogen, zonder diepte. De sterk gelijke schilderstijl, het Synthetisme, onderscheid zich door het toevoegen van emotie en esthetiek. Het schilderen van gevoelens is namelijk niet kenmerkend in de basis van het Impressionisme.

Het Fauvisme kent vrijwel nauwelijks gemengde kleuren en voornamelijk felle kleuren. Het Fauvisme is een schilderkunst ontstaan in het begin van de 20ste eeuw. Wat aan de laatste staart van het Impressionisme hangt en aan de voorgrond van de moderne kunst.

Green Wheat Fields, Auviers by Van Gogh- Mike Steele

Kunstkijkoefeningen

Kunst kijken kun je leren. En het is leuk ook, met deze oefeningen die je met z’n tweeën doet!
   

Een eerste indruk krijgen

Kies een kunstwerk uit, kijk er 30 seconden naar en draai je dan om.

  • Beschrijf aan de ander wat je hebt gezien. Deze schrijft je observaties in steekwoorden op.
  • Bespreek aan de hand van de steekwoorden wat er bijzonder is aan het kunstwerk.
  • Stel elkaar vragen over wat je ziet en denkt en probeer deze te beantwoorden. Wat heeft jullie verbaasd aan het werk? Wat begrijp je nog niet goed? Wat veranderde tijdens het kijken?
  •    

    Frank Zweegers - John William Waterhouse -The Lady of Shalott - Google Art Project
    John William Waterhouse -The Lady of Shalott (bron: Google Art Project)

       

    In het schilderij stappen

    Stap nu als het ware in het kunstwerk. Vertel de ander:

  • Wat je ziet aan kleuren, vormen, gebouwen, personages…
  • Wat je voelt: warm, koud, hard, zacht, materialen, emoties…
  • Wat je hoort: omgevingsgeluiden, muziek, gesprekken
  • Hoe de sfeer is en hoe het ruikt
  •    
    Stap weer uit het kunstwerk en bespreek samen:

  • Wat je weet over de tijd, kunstenaar, stijl…
  • En wat je vindt van het schilderij, nu je er goed naar hebt gekeken.
  • Kijken jullie anders naar het werk?
  •    

    Frank Zweegers - Suprematist Composition door Kazimir Malevic
    Frank Zweegers – Suprematist Composition door Kazimir Malevic (bron: wikimedia commons)
      

    Zakelijk ontleden

    Als je het schilderij hebt bekeken en gevoeld, dan wordt het tijd om er steviger gereedschap op los te laten. Bekijk de individuele beeldelementen en noteer…

  • Vorm: Zijn vormen hoekig/rond/vierkant? Lopen lijnen horizontaal, verticaal, schuin? Zijn vormen tweedimensionaal of driedimensionaal? Zijn ze geometrisch of organisch? Open of gesloten?
  • Kleur: wordt er gebruikgemaakt van primaire/secundaire/tertiaire kleuren? Zijn ze zuiver of onzuiver? Is er contrast in kleur? Licht/donker, koud/warm?
  • Hoe is de lichtrichting? Is er meelicht/tegenlicht/zijlicht?
  • Hoe is het licht van karakter? Klein/groot? Zacht/hard?  licht/donker (clair/obscur)? Bekijk schaduwen: zijn er eigen schaduwen?  Slagschaduwen?
  • Wordt er ruimte gesuggereerd? Wat kun je zeggen over hoogte/breedte/diepte? Kijk ook naar groot- klein/overlapping/afsnijding/perspectief/atmosferisch perspectief/verkorting/standpunt.
  • Wat is de grondvorm? Is het schilderij statisch of dynamisch? Symmetrisch/asymmetrisch? Wordt er gebruikgemaakt van herhaling?
  •    

    Analyse en kritiek

    Je hebt je eerste indruk, je hebt je gevoel over het werk en je hebt het werk technisch ontleed. Nu kun je bepalen wat het idee, de inhoud, de voorstelling, het verhaal, het onderwerp, de thematiek is van het werk.  

  • Verhaal: waarover gaat het werk? Kijk ook naar titel/thema/concept.
  • Functie: welk doel dient het werk? Religieus, esthetisch, politiek, economisch, vernieuwing, educatief, vermaak…
  • Context: waar en wanneer is het werk gemaakt? Waaraan kun je dat zien? Je kunt hiervoor ook naar andere werken kijken.
  • Vind je het schilderij goed? Wat doet het met je? Werkt het? Vertel aan elkaar wat je vindt.
  •    

    frank zweegers - De Aardappeleters
    De Aardappeleters (bron: Google Art Project)

       

    Conclusie

    Schrijf in maximaal 5 zinnen op wat je van het werk vindt.
       

    Inlijsten

    Een schilderij is natuurlijk als het goed is al genoeg kunst van zichzelf. En wil je een doek ophangen, dan volstaat een spijker vaak al. Maar een doek kun je uiteraard ook inlijsten. En gaat het om een kunstwerk op papier, dan moet je wel. Dat wil zeggen: een lijst uitzoeken is vaak een crime, en het doet het werk lang niet altijd goed. Kun je een passende lijst vinden, dan kan deze echter ook veel toevoegen. Het kunstwerk wint dan aan kracht, of gaat beter op in de omgeving. Je laat met een goede lijst bovendien zien dat je zorgt voor het kunstwerk, en dat geeft ook extra waarde.
     
    Wat maakt een lijst nou goed? Een paar regels maakt het uitzoeken ervan een stuk makkelijker. De basis is daarbij: de lijst niet afleiden van het kunstwerk. Hij mag best opvallend zijn, maar alleen als dat het werk versterkt, en niet als het er de competitie mee aangaat. Een aantal verschillende aspecten bepaalt of de lijst bij het kunstwerk past. Denk aan dikte, kleur en ornamentiek.
     
    Zoek je een lijst die zeker de aandacht niet afleidt van het schilderij, neem dan bijvoorbeeld (onbehandeld) hout, een lijst in een neutrale basiskleur, of een kleur die voorkomt in de achtergrond van het schilderij. Zo laat je het schilderij op een zachte manier overgaan in de omgeving. De dikte van de lijst wordt grotendeels bepaald door de grootte van het schilderij. Wees hierin niet te bescheiden, want een dunne lijst maakt het contrast met de muur alleen maar groter. Een subtiele, zachte afbeelding heeft bovendien vaak meer lijst nodig dan een heel uitgesproken beeld. Zie het zo: een zacht schilderij heeft bescherming nodig, een stevig schilderij kan ook wel met een iets smallere lijst af. Qua ornamenten kun je het heel simpel houden, maar een eenvoudig reliëf, een minimalistische extra kleurtoets, of een gouden lijntje kan ook veel toevoegen.
     
    Een opvallende lijst is altijd moeilijker. Neem hiervoor de tijd, en zoek het liefst ook een goede lijstenmaker die het werk begrijpt en die met je mee kan denken. Goud wordt veel gebruikt voor het omlijsten van schilderijen. Een dergelijke lijst werkt met name voor werken met een stevige kleurstelling, met liefst een warme geeltint. Is het werk koeler van toon, en wil je toch een gouden lijst, dan werkt een smallere vaak beter. Een brede zwarte lijst laat het werk meer uit de muur springen, een felle kleur trekt de aandacht, net zoals een verkeersbord doet. Bedenk waar het werk komt te hangen, en of het daar om extra aandacht moet vragen.
     
    Laatste tip van Frank Zweegers: kies een schilderijlijst altijd op het schilderij en niet op de muur, het behang of de bank. Dat is niet alleen respectvol naar het kunstwerk, het is ook handiger als je gaat verhuizen.
     

    Swingende olifanten

    Wie Disney’s Mowgli en Tarzan heeft gezien, weet dat olifanten de pan uit swingen. Het mag dan ook niet verrassend heten dat we een olifant zien los gaan op een piano. En een dansje kan er dan ook wel vanaf. Gezellig rammen op dat apparaat, en wiegen met die heupen!
      

      
    Daar kunnen ze in Artis nog wat van leren. Met hun saaie kale takken. Luister naar Frank Zweegers en gooi er daar ook gewoon eens een drumstel in, én een vleugel én een trompet. De dieren leven toch al in gevangenschap, onder de ogen van het publiek; kunnen ze maar beter ook genieten van alles wat de stad verder nog te bieden heeft.

    Kleine acrobaat hit op Instagram

    De tweejarige Amerikaanse Emerson en haar vader, cheerleader coach Andrew Decker, zijn de nieuwste sensatie op Instagram. Het acrobatische duo heeft met hun kunstjes al meer dan honderdduizend volgers verzameld. Je kunt hun verrichtingen zien op hun instagram-acccount: little_flyer_1
     
    Vader Andrew leerde de kleine Emerson al de eerste kneepjes van het cheerleaderschap, toen ze nog maar drie maanden oud was. Ook mama Alison cheerde ooit een footballteam naar de overwinning. Vader en dochter oefenen hun trucjes waar en wanneer ze maar kunnen: op het strand, op straat, thuis, in de sportzaal, en elke andere plek die ze voor de voeten komt. Het kind lijkt balancerend op haar vaders handen al even comfortabel als een ander tweejarig kind – eh… gewoon kruipend op de grond.