De eerste kunstenaars

Over de hele wereld zijn voorbeelden te vinden van prehistorische kunst. En waar de wetenschap tot voor kort dacht dat de eerste kunstuitingen uitsluitend toegeschreven konden worden aan de moderne mens, tegenwoordig staat men ook open voor de mogelijkheid dat Neanderthalers kunst maakten.

Het ontstaan van de eerste kunst

Waar en wanneer kunst precies is ontstaan, is moeilijk te zeggen. Feit is wel dat de ontdekking dat je jezelf kan uitdrukken met symbolische expressie één van de belangrijkste ontdekkingen van de mensheid is geweest. Je kan zelfs stellen dat de mens hier begon in het onderscheiden van het dierlijke. In Europa manifesteerden de eerste kunstuitingen zich rond de komst van de moderne mens zo’s 43.000 jaar geleden. Maar op dat moment leefde de moderne mens al 100.000 jaar in Afrika. Waarom waren daar geen overblijfselen van? Die bleken er wel, maar waren alleen niet opgemerkt.

Eerste kunstenaars

Op een dag in 2000 graaft Christopher Henshilwood op het zuidelijkste puntje van Afrika, een blokje ingegraveerde rode oker op. Ongeveer 75.000 jaar geleden heeft iemand in dit blokje een patroon gekerfd dat bestaat uit lijnen. Sindsdien is ditzelfde patroon aangetroffen op andere stukken oker, maar niemand weet precies het betekent. Deze stukken waren op dat moment 35.000 jaar ouder dan alle andere uitingen van symbolisch denken die er tot dan toe waren gevonden en zorgde voor een doorbraak in de manier waarop we naar prehistorische kunst kijken. In de afgelopen vijftien jaar zijn steeds meer voorwerpen gevonden uit deze periode met een symbolische of decoratieve aard. Zo werden in Afrika kralen ontdekt van circa 82.000 jaar oud. In twee Israëlische grotten, Qafzeh en Skhul, waren zelfs kralen gevonden van respectievelijk 92.000 en minstens honderdduizend jaar oud.

Grotschilderingen

Waar de kunst in deze eerste periode nog heel primitief en abstract is, zijn de kunstwerken die dateren van zo’n 35.000 jaar geleden werkelijk schitterend- zelfs naar onze huidige maatstaven. Zo werden de grotschilderingen die gevonden zijn in de Franse grotten van Lascaux, Renne en Chauvet zo op de wanden neergezet dat het bijna lijkt alsof ze tot leven komen. Wanneer je de schilderingen vanuit een bepaalde hoek bekijkt en bedenkt dat ze met kaarslicht werden beschenen, dan zie je een schouwspel dat bijna overeenkomt met onze huidige bioscoopervaring. Kunst was voor onze verre voorouders net zozeer een ontsnapping uit het dagelijkse bestaan als het nu voor ons nog steeds is.

Eerste kunstenaars2

Paul Cézanne

Paul Cézanne (1839-1906) was een Franse kunstschilder die behoorde tot het postimpressionisme. Hij groeide op in het plaatsje Aix-en-Provance, in het zuiden van Frankrijk. In 1861 vertrok hij naar aanleiding van een heftige discussie met zijn vader naar Parijs. De twee hadden ruzie over liefde en schilderkunst. Zijn vader was een welgesteld man en wilde liever dat Cézanne bij zijn bedrijf – de bank Cézanne & Cabassol – in dienst kwam in plaats van een carrière in de schilderkunst te starten. Tegen de wil van zijn vader koos Cézanne toch voor de schilderkunst. Cézanne was heel strikt in hoe hij zijn werk wilde uitdragen en was het niet eens met de eisen van de ‘gewone schilder’.

Paul Cezanne

Paul Cezanne

Cézanne was radicaal voor zijn tijd en hij wilde schilders bewust maken dat er nog andere stijlen van schilderen bestonden. Cézanne heeft het gedachtegoed van de kunstwereld dan ook voorgoed veranderd. De invloed van Cézanne is nog in veel hedendaagse kunst terug te vinden, hij wordt namelijk ook wel gezien als de grondlegger van de moderne kunst. In het werk van Cézanne spelen licht en kleur een grote rol, zo gebruikte hij meer massieve en heldere kleuren dan zijn tijdgenoten, de impressionisten. Hij combineerde veel warme en koele kleuren in zijn schilderingen. Daarmee inspireerde hij ook het kubisme van Picasso en Braque. Picasso noemde Cézanne zelfs zijn enige echte leermeester.

Paul Cezanne

Paul Cezanne

De stijl van Cézanne stuitte op veel weerstand bij het gewone impressionisme en de aanhangers van het impressionisme wilden zijn werk dan ook verbieden in Frankrijk. Cézanne zette door en zijn stroming werd in de loop der tijd steeds meer geaccepteerd. Met name door de tentoonstelling van de Parijse kunsthandelaar Ambroise Vollard, die veel van Cézanne zijn werk tentoonstelde, kreeg Cézanne langzaam meer bekendheid. Ook dankzij de ontwikkelingen binnen de kunstwereld van de 20e eeuw heeft hij veel verandering teweeg gebracht.

Claude Monet

Hoe Monet begon als karikatuurtekenaar en een meester schilder werd

Monet startte zijn kunst en schilderscarrière met het tekenen van karikatuurtekeningen, deze verkocht hij voor tekenfilms in 1656-1858. Op 24 jarige leeftijd raadde de Normandische schilder Eugene Boudin hem aan om landschappen te gaan schilderen. Monet schilderde deze landschappen in de buienlucht, voornamelijk in de omgeving waar hij woonde. In 1859 wist Monet dat hij schilder wilde worden hij vertrok terug naar Parijs en hervatte zijn studie bij atelier Suisse.

Impressionisme

Impression, soleil levant uit 1872 werd in eerste instantie door kunstcritici en publiek belachelijk gemaakt. Dit gaf aanleiding in de kunst wereld tot het begrip ‘impressionisme’. Soleil levant werd tentoongesteld in ‘Salon des Refusés’, hier werden nog meer kunstwerken vertoond die geweigerd waren voor ‘Salon de Paris’. De mensen kwamen in grotere aantallen naar de salon waar de geweigerde kunstwerken vertoont werden. Dit was voornamelijk om de getoonde kunstwerken belachelijk te maken.

Impressionisten zoals Monet onderscheiden zich door het schilderen van momentweergave’s met het juiste licht en atmosfeer. De schilderijen van impressionisten werden in de buitenlucht geschilderd. Monet is niet als enige bekend geworden als impressionist in de jaren 1860-1870, ook namen zoal: Manet, Sisley, Degas, Pissarro, Berthe, Morisot en Renoir horen tot het rijtje. Zoals je in één van mijn eerdere blogs hebt kunnen lezen, heeft Monet veel geleerd van Daubigny op gebied van kunst.

Levensechte schilderijen

Monet heeft in zijn schilderscariere enorm veel geschilderd, waardoor de keuze naar zijn beste werk onmogelijk is. Monet was gefascineerd door de Japanse houten brug in zijn tuin. Deze bekende brug heeft hij meerdere malen geschilderd. Monet weet als een ware impressionist de alledaagse werkelijkheid vast te legen. Door het gebruik van verschillende schilderslagen creëert hij een vloeiende opbouw, waarin alles tot zijn recht komt. Van de waterlelies om de brug, de bomen achter de brug en de weerspiegeling van schaduwen en wolken in het water. Monet is een echte schildersmeester. Monet heeft niet alleen in Frankrijk geschilderd. In Nederland heeft hij vooral molens en de typische Zaanse huizen geschilderd. Vanaf 1880 begon Monet met het schilderen van series.

De oude kunst van de Grieken en Romeinen

De Europese beschaving vindt haar oorsprong in de kunst en cultuur van het oude Rome en Griekenland. De invloeden uit deze tijd zijn tot op de dag van vandaag terug te vinden, reden genoeg om de Romeinse en Griekse schilder- en beeldhouwkunst van dichterbij te bekijken. Ik neem je mee op reis door de artistieke wereld van de Oudheid.

De Griekse beeldhouwkunst streeft naar een perfecte stijl

Pygmalion was een eiland dat in de buurt van Cyprus lag. Dit eiland werd ook wel Venuseiland genoemd. Volgens de legende werd er beeld op dit eiland gemaakt dat bijna voor 100% perfect was. Een man werd verliefd op dit beeld en vroeg aan Venus de godin van de liefde om het beeld levensecht te maken. Venus deed dit en het beeld en de man leefde nog lang en gelukkig. Dit is misschien een van de weinige legenden van de Griekse kunst waarom veel Grieken streven naar perfectie in hun kunst. Mensen wilden beelden maken die zo levensecht waren, dat ze er verliefd op konden worden. De Grieken vonden schoonheid en perfectie zeer belangrijk. Dit is een van de reden waarom Grieken perfecte kunst wilden maken in de Oudheid.

Griekse beeldhouwkunst

De Griekse bouwkunst was in dienst van de Goden en de Godsdienst

In Griekenland draaide de cultuur veel om de Goden. Dit was te zien in hun cultuur en in hun beeldhouwkunst. Ze vonden het belangrijk om meerdere goden te eren en offers te brengen. De offers werden naar een tempel gebracht. Hier werd er voor bepaalde Goden speciale offers gedaan. Zo werd er geofferd voor Zeus. Dit was de oppergod van de Grieken. Volgens vele gelovige Grieken was Zeus de baas van het leven en had hij met verschillende niet Goden kinderen verwekt. Aldus de mythe. Deze kinderen werden halfgoden genoemd, omdat zij volgens de overleveringen zouden afstammen van de oppergod. Veel bijeenkomsten werden gehouden in de open lucht. Veel mensen mochten de tempels niet inkomen dit mochten alleen de priesters doen die een lijntje hadden met de goden van de tempel.

De Griekse schilderkunst

De Griekse schilderkunst is rijkelijk en zeer leuk om als kunstliefhebber naar te kijken. Alles wat over gebleven is van de rijkelijke schilderkunst van de Grieken zijn de vazen waar oude motieven over goden en het leven staan op afgebeeld. Je hebt ook vazen waar bloederige oorlogstaferelen op staan. Het is misschien leuk dat je als kunstliefhebber eens gaat verdiepen in de mooie kunst die de Griekse Oudheid rijk is. Deze vazen werden gebruikt om dingen in te bewaren. In de Oudheid werden deze vazen niet gebruikt als kunst. Deze vazen werden dus gebruikt om vloeistoffen, wijn en levensmiddelen in op te slaan. Aldus de functie van de oude vazen in het oude Griekenland.
Griekse schilderkunst

Romeinse bouwkunst voor de burger en het imperium

Romeinen vonden het heel belangrijk om veel macht en aanzien te hebben. De positie van hun macht is belangrijk. Romeinen dachten altijd heel groot. Zij wilden een groot en machtig imperium. Een groot rijk dat voor iedereen is, met Rome als de hoofdstad. Groots denken zat al in de bouwkunst van de Romeinen, een mooi voorbeeld hiervan is het Colosseum.

Romeinse Bouwkunst

André Volten

André Volten (1925-2002) is een van de belangrijkste naoorlogse beeldhouwers. Hij was een non-figuratieve beeldhouwer een maakte veel gebruik van geometrische vormen. Deze geometrische vormen zijn duidelijk terug te zien in veel van de grote en open constructies die hij creëerde. Zijn constructivistische sculpturen worden gezien als revolutionair aangezien hij ‘niet-kunstzinninge’ industriële producten zoals ijzeren profielbalken gebruikte. Volten richtte zich voornamelijk op kunst in de openbare ruimte.

Constructie in din 2.0
Gisteren werd bekend gemaakt dat het Stedelijk Museum een monumentaal sculptuur van André Volten ontvangt, namelijk de “Constructie in din 2.0”. Het gaat om een ruim 2 meter hoog stalen beeld, gemaakt van aan elkaar gelaste delen van ijzeren pofielbalken. Directeur Beatrix Ruf van het museum noemt de schenking een mooie aanvulling op de werken van Volten die er al in de collectie zijn.

Bezoek dit voorjaar de groots opgezette tentoonstelling van Jheronimus Bosch

Na het Van Gogh jaar in 2015, is 2016 het kunstjaar van Jheronimus Bosch. Het Noordbrabants Museum staat dit voorjaar in het teken van “Jheronimus Bosch – Visioenen van een genie”. 2016 is niet voor niets het jaar van Bosch, hij overleed namelijk dit jaar precies 500 jaar geleden. Brabantse musea geven daarom het gehele jaar aandacht aan de kunstschilder behorend tot de Noordelijke Renaissance. Bosch staat voornamelijk bekend om zijn satirische voorstellingen en wordt beschouwd als vernieuwer van de bestaande beeldtraditie.

Grootste tentoonstelling Jheronimius Bosch ooit
Met maar liefst 20 schilderijen en 19 tekeningen van de kunstschilder is dit de grootste tentoonstelling van Jhernonimus Bosch ooit. De tentoonstelling is nog te zien t/m 8 mei 2016.

Verborgen kunst

Schilder je weleens, maar lukt het niet echt om in één keer iets perfects op het doek te krijgen? Sta je op het punt dat je jezelf begint af te vragen of je je penselen moet laten liggen, omdat je maar blijft herschilderen? Wacht nog even met het ‘voor altijd’ laten liggen van je kwasten. Want er is nog hoop. Wist je namelijk dat de grootmeesters in de kunst, zoals Leonardo da Vinci en Rembrandt, moeizaam hun werk afkregen? Dit kwam omdat zij bij de definitieve versies nog steeds van gedachten veranderden en de schilderijen alsnog aanpasten.

De dame met de hermelijn
Een beroemd schilderij van Leonardo da Vinci is ‘De dame met de hermelijn’, maar deze dame had in de eerste versie geen hermelijn in haar armen. Ook was haar jurk helemaal rood en had ze nog geen blauwe mouw.

Kijk maar naar onderstaande foto; de linker afbeelding was zijn eerste definitieve versie. Er volgde een tweede versie en dit leidde uiteindelijk tot de definitieve versie die we allemaal kennen als ‘de dame met de hermelijn’.

Afbeelding: de drie versies van ‘De dame met de hermelijn’ via BBC

Afbeelding: de drie versies van ‘De dame met de hermelijn’ via BBC

Backspace dankzij moderne technologie
Franse ingenieur Pascal Cott en zijn team ontwikkelde een techniek waarbij je bij wijze van speken op de backspace-knop drukt om te zien wat er voorafgaand gebeurd was. De Layer Amplification Methode (LAM) pelt het schilderij digitaal laag voor laag af, zodat je de verflagen eronder kan zien. Een verbazingwekkende technologie die dus heeft aangetoond dat het schilderij er eerst heel anders uitzag. Dus wacht nog even met het in de kliko gooien van je tekening of schilderij die nog niet helemaal naar wens is.

Bron: BBC

Wassily Kandinsky (1866-1944)

De Russisch-Franse Wassily Kandinsky was begonnen als abstract kunstenaar, maar heeft daar vorm en filosofie aan toegevoegd. Hierdoor ontwikkelde zijn stijl naar het expressionisme en symbolisme. Kandinsky’s inspiratie kwam uit zijn liefde voor muziek. Volgens hem hebben kleur en klank psychologische effecten op de ziel. Zijn klankkleurtheorie is van grote invloed geweest op de kunst in de 20ste eeuw. Iedere kleur spreekt volgens Kandinsky een eigen taal met een eigen expressie en in elke kleur zit een vorm en ziel.

Bezoek dit najaar interessante tentoonstellingen in Rotterdam

Afgelopen maand is het culturele seizoen in Rotterdam van start gegaan. In dit artikel lees je over twee tentoonstellingen die de aandacht verdienen.

Keith Haring in de Kunsthal
Keith Haring (1958-1990) was een Amerikaans kunstenaar en maakte vooral cartoonachtige tekeningen en schilderijen. Hij wordt ook wel een graffiti-kunstenaar genoemd en zijn werk valt onder de stroming moderne kunst. Hij vond inspiratie uit het werk van Andy Warhol en daarom wordt de vergelijking met popart regelmatig gemaakt.

Zijn werk kreeg voornamelijk in de jaren ’80 bekendheid en werd afgebeeld op bijvoorbeeld posters, mokken en T-shirts. Deze gingen toentertijd wereldwijd massaal over de toonbank.

In de Kunsthal in Rotterdam is vanaf 20 september 2015 tot en met 7 februari 2016 een tentoonstelling van meer dan 120 kunstwerken van Haring te zien.

Keith Haring via Flickr Creative Commons

Keith Haring via Flickr Creative Commons

Tijdelijk Modemuseum in Het Nieuwe Instituut
Meestal mag je bij een modetentoonstelling de geëxposeerde kleding niet aanraken, dat is niet het geval bij deze expositie. Zo heeft Eva Maria Hatschek, een Zwitserse vrouw met meer dan 1700 haute couture stukken, 700 kledingstukken beschikbaar gesteld aan het Tijdelijk modemuseum. Het bijzondere is dat je de stukken mag aanraken. Het is niet alleen mogelijk om kleding aan te raken, maar het passen van schoenen is ook een mogelijkheid tijdens de expositie. Mannen die bijvoorbeeld graag willen weten hoe het is om op hoge hakken te lopen, krijgen hier de kans om pumps uit te proberen. De tentoonstelling stelt namelijk pumps van klein tot zeer grote maten beschikbaar om te passen.

Het Tijdelijk Modemuseum in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam is vanaf 13 september 2015 t/m 8 mei 2016 te bezoeken.

Bron: ad.nl

Francisco Goya

Francisco Goya was een Spaanse schilder uit de 18e eeuw. Hij was voornamelijk een portretschilder in dienst van de Spaanse koninklijke familie. Hij behoort ook in het lijstje van de bekendere schilders van de wereld. De naakte Maya (La maja desnuda) en De geklede Maja (La maja vestida) zijn de meest bekende werken bij het grote publiek.