Prehistorische kunst: Centraal Afrika

Uit de prehistorie zijn niet overal in de wereld evenveel kunstvoorwerpen bewaard gebleven. Om de tand des tijds te kunnen doorstaan moeten de voorwerpen van het juiste materiaal zijn vervaardigd en ze moeten in het juiste klimaat in de grond, in een grot, of onder water verdwenen zijn. Bovendien moet niemand moet het óóit nodig gevonden hebben om de voorwerpen of schilderingen te vernielen. Eigenlijk is het al verwonderlijk dat er überhaupt zo veel bewaard is gebleven uit die tijd, ruim vierduizend jaar geleden.

Van heel Afrika is de prehistorische kunst van Centraal-Afrika is de minst bestudeerde en het minst goed begrepen. Deze zone strekt zich uit van de rivier de Zambezi tot beneden de Sahara en haar kunst verschilt aanzienlijk van die in het zuiden en in het noorden, waarin afbeeldingen van dieren en mensen domineren. In midden-Afrika maakte men voornamelijk monochromatische geometrische afbeeldingen. Raadselachtige patronen, waar prehistorische kosmonauten-geschiedkundigen nog altijd van smullen. Doorgaans werden de schilderingen door de Afrikaanse stammen met de vingers op rotsen aangebracht, met uitzondering dan weer van de Kondoa in centraal Tanzania, die ook met penselen schilderden.

frank zweegers - rotsschildering uit de Kasama-heuvels in Zambia

Rotsschildering uit de Kasama-heuvels in Zambia (foto: Rock Art Research Institute, University of the Witwatersrand, Zuid Afrika)

De prehistorische tempels van Malta

De prehistorische tempels van Malta zijn uniek in de hele wereld. Zij zijn de oudste nog bestaande stenen bouwwerken uit onze oudheid. De tempels dateren van 4000 – 2500 voor Christus en zijn daarmee ouder dan Stonehenge en ouder dan de piramides. Hun architectuur is prachtig en inspirerend en ook qua omvang zijn de tempels indrukwekkend. Lang bedekt door lagen aarde zijn ze uitstekend bewaard gebleven en genegeerd door de lange mars van de geschiedenis. In het begin van de negentiende eeuw werden ze herontdekt en zorgvuldig gerestaureerd door Europese en inheemse Maltese archeologen. Vanwege hun unieke karakter en hun schoonheid, zijn de belangrijkste tempelcomplexen terecht aangewezen als UNESCO World Heritage Sites.
 
Bouwers van het tempelcomplex
De oorspronkelijke bewoners van de Maltese eilanden waarschijnlijk ergens vóór 5000 voor Christus de zee van Sicilië overgestoken, die 58 mijl noordelijker ligt. De tempelbouwers waren graanboeren en veehouders. Zij aanbaden een moedergodin waarvan beeldjes gevonden zijn, verspreid over het gehele Middellandse Zee-gebied. Vergelijkbare beelden zijn ook te vinden op Malta, waarvan een aantal van unieke grote omvang. In de tempels van Malta werden dieren geofferd, zo blijkt uit vondsten. Verder is er weinig bekend over de riten en rituelen die er plaatsvonden. Hoewel de tempels groot zijn in de totale omvang, kunnen ze geen grote groepen herbergen. Openbare erediensten in grote groepen, zoals die typisch zijn in hedendaagse kerken en tempels, waren er niet mogelijk. Het is waarschijnlijk dat priesters en priesteressen rituelen uitvoerden in de tempels, zonder verder publiek.
 

frank zweegers - megalithische tempels malta

Megalithische tempels van Malta (bron: wikimedia commons)


 
Over hoe de prehistorische Maltezen verder leefden is weinig bekend. Ze kenden geen schrift (het was immers nog de prehistorie) en hun beschaving plotseling in ongeveer 2500 voor Christus. Fascinerend, als je het Frank Zweegers vraagt… En zeker de moeite waard om eens te bezoeken!