Tagarchief: Magisch realisme

Magisch Realisme

Het magische realisme is een stroming in de schilderkunst die met een realistische stijl een alternatieve werkelijkheid weergeeft. De term magisch realisme wordt in 1925 als eerste gebruikt door de Duitser Franz Roh en wordt sindsdien ook op eerder werk toegepast. Het magische realisme probeert het magische in het alledaagse te doen verschijnen waardoor ook het alledaagse meer betekenis en aandacht krijgt.

Vervreemding

Magisch realisme poogt door alledaagse dingen in groot detail weer te geven of in nieuwe verbanden, perspectieven of omgevingen te plaatsen een vervreemding van onze dagelijkse werkelijkheid te bewerkstelligen. De alternatieve werkelijkheid kan gecreëerd worden door er iets van buiten de werkelijkheid aan toe te voegen, maar vaak worden er dingen veranderd om een werkelijkheid die we in het dagelijks leven niet zien weer te geven. Rond de Eerste Wereldoorlog ziet men veel dat alledaagse dingen in een onheilspellende situatie geplaatst worden en zo de grotere onheilspellende werkelijkheid van de periode weerspiegelen.

Relatie met andere stromingen

Het magisch realisme keert zich tegen de abstracte kunst en richt zich op het bereiken van een effect met realistische weergave. Deze drang naar fotografisch realisme is het belangrijkste onderscheid met verwante stromingen die onze perceptie van de werkelijkheid op losse schroeven zetten zoals het expressionisme en het surrealisme. Je ziet vaak ook magisch realistische werken van artiesten die tussen verwante stromingen bewegen, zoals Max Ernst (1891-1976) en René Magritte (1898-1967) die surrealist genoemd worden. De stroming werd lange tijd gezien als Europees, maar na de Tweede Wereldoorlog werd de term ook steeds meer gebruikt voor werken van kunstenaars in beide Amerika’s zoals Frida Kahlo (1907-1954) en Edward Hopper (1882-1967).

In Nederland

Misschien wel de bekendste Nederlandse artiest met magisch realistisch werk is Escher (1898-1972), die zijn vervreemding vooral bereikte met perspectief zoals in bijvoorbeeld Tekenen en Klimmen en Dalen. De Amsterdamse schilder Carel Willink (1900-1983) is internationaal bekend en gebruikt in de regel de lucht om een magische en niet zelden onheilspellende karakter teweeg te brengen zoals in Landschap met omgevallen beeld en De Eeuwige Schreeuw. Willinks portretten van koninginnen Beatrix en Juliana geven elk goed een idee van magisch realistische portretten. Het werk van Anneke Kuyper (1942-) geeft een goed beeld van magisch realisme in verschillende technieken en stijlen en de voortdurende invloed in hedendaagse kunst.

Magisch Realisme

magisch realisme

Magisch realisme en Salvador Dali

Frank Zweegers - Salvador Dali
Salvador Dali – De verzoeking van de heilige Antonius – 1946

 
 

Magisch realisme
 
In de jaren ’20 en ’30 grepen een aantal Nederlandse schilders terug op het realisme, aangezien de toenmalige kunstscene steeds abstracter en expressiever werd, zie ook het Expressionisme. Onder de naam Magisch Realisme, zochten kunstenaars hun inspiratie buiten de al te dagelijkse realiteit en binnen droom- en waanbeelden. Vandaar ook dat Magisch Realisme ook wel Fantastisch Realisme werd genoemd. De Engelsen hebben het hierbij vaak over Precise Realism en Sharp-Focus Realism. Dergelijke werken laten zich kennen door een nauwgezette, bijna fotografische weergave van realistisch lijkende taferelen, die een geheimzinnige en magisch aandoende sfeer uitstralen.
 
Salvador Dali
 
Salvador Dali is misschien wel de bekendste kunstenaar binnen het magisch realisme. Dalí werd geboren in Figueres, een klein stadje aan de voet van de Pyreneeën, zo’n 25 kilometer van de Franse grens, in Catalonië, Spanje. Zijn eerste tekenonderwijs kreeg Dalí op tienjarige leeftijd van een vriend van zijn vader, de impressionistische kunstschilder Ramón. Zijn eerste tentoonstelling vond in 1918 plaats in het stadstheater van Figueres. Salvador Dalí studeerde in Madrid en al in die tijd was hij – waarschijnlijk om de aandacht op zich te richten – een excentriek figuur. In 1929 ging hij naar Parijs. Daar leerde hij Pablo Picasso en André Breton kennen. Hier zie je een van zijn bekendste schilderijen, genaamd ‘The Temptation of Saint Anthony’.