Tagarchief: Kunst

Hyperrealisme is een prachtige kunststijl

Times Square New York City early 1970 - Richard Estes
Times Square New York City early 1970 – Richard Estes

Hyperrealisme is een kunststijl uit de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw. Het is een stroming in de postmoderne schilderkunst. Ook de beeldhouders hielden er zich mee bezig in die periode. Het is een figuratieve stijl. Deze stijl werd toegepast bij landschappen, stillevens en portretten. Hierbij wordt alles op een zo’n realistische en neutrale manier weergegeven. Hyperrealisme wordt ook wel fotorealisme genoemd. De belangrijkste bloeiperiode was de tweede helft van de jaren 70. De kunstenaars hadden een afstandelijke houding ten opzichte van werkelijk. Zij probeerden alles objectief weer geven net zoals dat bij een foto het geval is. De schilders van de kunststroming verbeelden vaak kiekjes, die afkomstig zijn uit het dagelijkse leven. De mensen die geschilderd werden waren zo realistisch mogelijk weergegeven waardoor ze bijna niet van echt te onderscheiden zijn. De kunstenaars die deze stroming hanteren bestuderen eerst de foto’s, wat naderhand in hun schilderijen terug te vinden is. Een groot aantal schilders gebruiken dia’s. Deze dia’s werden dan op het doek geprojecteerd. Op deze manier krijgt men zeer speciale schilderijen.

Beeldhouwers
Om alles zo realistisch mogelijk te maken werden er lichaam afgietsels gebruikt. Daardoor lijkt ook alles zeer realistisch. Tot de bekendste beeldhouwers die deze stroming een warm hart toedragen zijn John de Andrea en Duane Hanson. Zij werkten hoofdzakelijk met kunststoffen. Bij de kunstwerken van John de Andrea omvatten wel enige vormen van ironie.

Weergave
Hyperrealisme is bijna een fotografische weergave van het voorwerp. Er wordt bij portretten gewerkt zonder emoties en expressie. Alles wordt tot in detail met een klinische precisie weergegeven en dat tot in het kleinste detail. Hierbij wordt een fragment uit de werkelijk geïsoleerd en dat wordt meer dan levensecht weergegeven van de werkelijkheid. Daarbij wordt alles zeer scherp afgebeeld. Soms wordt ook een schaalvergroting toegepast.

Schilders
Enkele schilders van deze stroming zijn;
Richard Estes. Hij maakte gebruik van meerdere foto’s om alles zo duidelijk mogelijk weer te kunnen geven.
Andere schilders die deze vorm van kunst beoefende waren; Domenico Gnolli en Lucian Freud. Het is een kunstvorm die nog wel beoefend wordt. Het is een zeer mooie kunstvorm waarin alles zeer herkenbaar is.

Magisch Realisme

Het magische realisme is een stroming in de schilderkunst die met een realistische stijl een alternatieve werkelijkheid weergeeft. De term magisch realisme wordt in 1925 als eerste gebruikt door de Duitser Franz Roh en wordt sindsdien ook op eerder werk toegepast. Het magische realisme probeert het magische in het alledaagse te doen verschijnen waardoor ook het alledaagse meer betekenis en aandacht krijgt.

Vervreemding

Magisch realisme poogt door alledaagse dingen in groot detail weer te geven of in nieuwe verbanden, perspectieven of omgevingen te plaatsen een vervreemding van onze dagelijkse werkelijkheid te bewerkstelligen. De alternatieve werkelijkheid kan gecreëerd worden door er iets van buiten de werkelijkheid aan toe te voegen, maar vaak worden er dingen veranderd om een werkelijkheid die we in het dagelijks leven niet zien weer te geven. Rond de Eerste Wereldoorlog ziet men veel dat alledaagse dingen in een onheilspellende situatie geplaatst worden en zo de grotere onheilspellende werkelijkheid van de periode weerspiegelen.

Relatie met andere stromingen

Het magisch realisme keert zich tegen de abstracte kunst en richt zich op het bereiken van een effect met realistische weergave. Deze drang naar fotografisch realisme is het belangrijkste onderscheid met verwante stromingen die onze perceptie van de werkelijkheid op losse schroeven zetten zoals het expressionisme en het surrealisme. Je ziet vaak ook magisch realistische werken van artiesten die tussen verwante stromingen bewegen, zoals Max Ernst (1891-1976) en René Magritte (1898-1967) die surrealist genoemd worden. De stroming werd lange tijd gezien als Europees, maar na de Tweede Wereldoorlog werd de term ook steeds meer gebruikt voor werken van kunstenaars in beide Amerika’s zoals Frida Kahlo (1907-1954) en Edward Hopper (1882-1967).

In Nederland

Misschien wel de bekendste Nederlandse artiest met magisch realistisch werk is Escher (1898-1972), die zijn vervreemding vooral bereikte met perspectief zoals in bijvoorbeeld Tekenen en Klimmen en Dalen. De Amsterdamse schilder Carel Willink (1900-1983) is internationaal bekend en gebruikt in de regel de lucht om een magische en niet zelden onheilspellende karakter teweeg te brengen zoals in Landschap met omgevallen beeld en De Eeuwige Schreeuw. Willinks portretten van koninginnen Beatrix en Juliana geven elk goed een idee van magisch realistische portretten. Het werk van Anneke Kuyper (1942-) geeft een goed beeld van magisch realisme in verschillende technieken en stijlen en de voortdurende invloed in hedendaagse kunst.

Magisch Realisme

magisch realisme

Maak echte kunst met ecoline

Je bent graag creatief bezig en je vindt het leuk om verschillende technieken uit te proberen. Maar je kent het wel, dat gevoel van teleurstelling als je het eindresultaat bekijkt… Iedereen die dan iets zegt in de trant van dat het “toch gaat om het proces en het plezier, en niet om het resultaat”, zou je met liefde een dreun verkopen…Natuurlijk is het belangrijk dat je plezier beleeft aan je creatieve uitingen, maar hoeveel meer voldoening zou het opleveren als je het eindproduct lijkt op echte kunst? Wat zeg ik, niet alleen lijkt op echte kunst, maar gewoon echte kunst ís! Dan deel ik nu een geheimpje met je: probeer eens ecoline. Met deze specifieke verf bereik ook jij het niveau dat door kan gaan voor kunst.

ecoline1

Wat is ecoline en waarom zou je ervoor kiezen?
De meeste mensen hebben wel een van ecoline gehoord. Vroeger werd het veel gebruikt op scholen met een kroontjespen of met een rietje. Nu wordt het nog op scholen gebruikt, maar is de keuze aan kleuren enorm uitgebreid. Alle mogelijke kleuren ecoline zijn beschikbaar, ook in verschillende hoeveelheden. Afhankelijk van hoeveel je het gebruikt uiteraard. Ecoline is eigenlijk aquarelverf maar dan in vloeibare vorm, waardoor het op inkt lijkt. Door de concentratie van de pigmenten levert ecoline intense kleuren op. Het materiaal is ook heel aantrekkelijk omdat er heel veel gebruiksmogelijkheden voor zijn die niet moeilijk zijn en wel een verbluffend effect geven.

ecoline1

Voorbeelden wat je met ecoline kunt doen
Natuurlijk is het mogelijk om te verven met ecoline, gewoon met een kwast. Maar er zijn zoveel meer manieren om ecoline te gebruiken. Zoals al genoemd, kun je ecoline ook geweldige effecten met ecoline en een rietje bewerkstelligen. Druppel ecoline op het papier en blaas met een rietjes de verf naar allerlei richtingen. Het effect is zo mooi en verrassend dat u er snel door gebiologeerd zult raken. Waar ook veel gebruik van gemaakt wordt is ecoline dat is aangebracht op papier beïnvloeden door andere substanties toe te voegen, zoals bijvoorbeeld zout. Dit levert fantastische figuren en effecten op, die niet onder doen voor echte kunst!

Paul Cézanne

Paul Cézanne (1839-1906) was een Franse kunstschilder die behoorde tot het postimpressionisme. Hij groeide op in het plaatsje Aix-en-Provance, in het zuiden van Frankrijk. In 1861 vertrok hij naar aanleiding van een heftige discussie met zijn vader naar Parijs. De twee hadden ruzie over liefde en schilderkunst. Zijn vader was een welgesteld man en wilde liever dat Cézanne bij zijn bedrijf – de bank Cézanne & Cabassol – in dienst kwam in plaats van een carrière in de schilderkunst te starten. Tegen de wil van zijn vader koos Cézanne toch voor de schilderkunst. Cézanne was heel strikt in hoe hij zijn werk wilde uitdragen en was het niet eens met de eisen van de ‘gewone schilder’.

Paul Cezanne
Paul Cezanne

Cézanne was radicaal voor zijn tijd en hij wilde schilders bewust maken dat er nog andere stijlen van schilderen bestonden. Cézanne heeft het gedachtegoed van de kunstwereld dan ook voorgoed veranderd. De invloed van Cézanne is nog in veel hedendaagse kunst terug te vinden, hij wordt namelijk ook wel gezien als de grondlegger van de moderne kunst. In het werk van Cézanne spelen licht en kleur een grote rol, zo gebruikte hij meer massieve en heldere kleuren dan zijn tijdgenoten, de impressionisten. Hij combineerde veel warme en koele kleuren in zijn schilderingen. Daarmee inspireerde hij ook het kubisme van Picasso en Braque. Picasso noemde Cézanne zelfs zijn enige echte leermeester.

Paul Cezanne
Paul Cezanne

De stijl van Cézanne stuitte op veel weerstand bij het gewone impressionisme en de aanhangers van het impressionisme wilden zijn werk dan ook verbieden in Frankrijk. Cézanne zette door en zijn stroming werd in de loop der tijd steeds meer geaccepteerd. Met name door de tentoonstelling van de Parijse kunsthandelaar Ambroise Vollard, die veel van Cézanne zijn werk tentoonstelde, kreeg Cézanne langzaam meer bekendheid. Ook dankzij de ontwikkelingen binnen de kunstwereld van de 20e eeuw heeft hij veel verandering teweeg gebracht.

Claude Monet

Hoe Monet begon als karikatuurtekenaar en een meester schilder werd

Monet startte zijn kunst en schilderscarrière met het tekenen van karikatuurtekeningen, deze verkocht hij voor tekenfilms in 1656-1858. Op 24 jarige leeftijd raadde de Normandische schilder Eugene Boudin hem aan om landschappen te gaan schilderen. Monet schilderde deze landschappen in de buienlucht, voornamelijk in de omgeving waar hij woonde. In 1859 wist Monet dat hij schilder wilde worden hij vertrok terug naar Parijs en hervatte zijn studie bij atelier Suisse.

Impressionisme

Impression, soleil levant uit 1872 werd in eerste instantie door kunstcritici en publiek belachelijk gemaakt. Dit gaf aanleiding in de kunst wereld tot het begrip ‘impressionisme’. Soleil levant werd tentoongesteld in ‘Salon des Refusés’, hier werden nog meer kunstwerken vertoond die geweigerd waren voor ‘Salon de Paris’. De mensen kwamen in grotere aantallen naar de salon waar de geweigerde kunstwerken vertoont werden. Dit was voornamelijk om de getoonde kunstwerken belachelijk te maken.

Impressionisten zoals Monet onderscheiden zich door het schilderen van momentweergave’s met het juiste licht en atmosfeer. De schilderijen van impressionisten werden in de buitenlucht geschilderd. Monet is niet als enige bekend geworden als impressionist in de jaren 1860-1870, ook namen zoal: Manet, Sisley, Degas, Pissarro, Berthe, Morisot en Renoir horen tot het rijtje. Zoals je in één van mijn eerdere blogs hebt kunnen lezen, heeft Monet veel geleerd van Daubigny op gebied van kunst.

Levensechte schilderijen

Monet heeft in zijn schilderscariere enorm veel geschilderd, waardoor de keuze naar zijn beste werk onmogelijk is. Monet was gefascineerd door de Japanse houten brug in zijn tuin. Deze bekende brug heeft hij meerdere malen geschilderd. Monet weet als een ware impressionist de alledaagse werkelijkheid vast te legen. Door het gebruik van verschillende schilderslagen creëert hij een vloeiende opbouw, waarin alles tot zijn recht komt. Van de waterlelies om de brug, de bomen achter de brug en de weerspiegeling van schaduwen en wolken in het water. Monet is een echte schildersmeester. Monet heeft niet alleen in Frankrijk geschilderd. In Nederland heeft hij vooral molens en de typische Zaanse huizen geschilderd. Vanaf 1880 begon Monet met het schilderen van series.

Post-impressionistische stijlen

Postimpressionisme is een term voor verschillende stijlen die zijn voortgekomen uit het Impressionisme, zoals het Neo-impressionisme, Cloisonnisme en het Fauvisme. Het Postimpressionisme is rond 1886 ontstaan. En van oorsprong net als het Impressionisme ontstaan in Frankrijk, maar verspreidde zich later naar andere landen.

Neo-impressionisme is een schildertechniek waarbij er geen streken of vlakken worden gemaakt, maar stippen of kleine streepjes. Nog steeds in de basis van het Impressionisme, namelijk het vastleggen van het moment. Alleen werd dit in het Neo-impressionisme gedaan middels een andere schildertechniek.

Het Cloisonnisme staat ook bekend onder een andere benaming namelijk het Synthetisme. Alleen zijn beiden stijlen niet hetzelfde. Het Cloisonnisme is een schilderkunst geïnspireerd door het Symbolisme. Grote heldere kleurvlakken, met donkere scheidingslijnen. Deze stijl kenmerkt zich niet op basis van het exacte perspectief. Waardoor de schilderwerken vlak ogen, zonder diepte. De sterk gelijke schilderstijl, het Synthetisme, onderscheid zich door het toevoegen van emotie en esthetiek. Het schilderen van gevoelens is namelijk niet kenmerkend in de basis van het Impressionisme.

Het Fauvisme kent vrijwel nauwelijks gemengde kleuren en voornamelijk felle kleuren. Het Fauvisme is een schilderkunst ontstaan in het begin van de 20ste eeuw. Wat aan de laatste staart van het Impressionisme hangt en aan de voorgrond van de moderne kunst.

Green Wheat Fields, Auviers by Van Gogh- Mike Steele

Kunstkijkoefeningen

Kunst kijken kun je leren. En het is leuk ook, met deze oefeningen die je met z’n tweeën doet!
   

Een eerste indruk krijgen

Kies een kunstwerk uit, kijk er 30 seconden naar en draai je dan om.

  • Beschrijf aan de ander wat je hebt gezien. Deze schrijft je observaties in steekwoorden op.
  • Bespreek aan de hand van de steekwoorden wat er bijzonder is aan het kunstwerk.
  • Stel elkaar vragen over wat je ziet en denkt en probeer deze te beantwoorden. Wat heeft jullie verbaasd aan het werk? Wat begrijp je nog niet goed? Wat veranderde tijdens het kijken?
  •    

    Frank Zweegers - John William Waterhouse -The Lady of Shalott - Google Art Project
    John William Waterhouse -The Lady of Shalott (bron: Google Art Project)

       

    In het schilderij stappen

    Stap nu als het ware in het kunstwerk. Vertel de ander:

  • Wat je ziet aan kleuren, vormen, gebouwen, personages…
  • Wat je voelt: warm, koud, hard, zacht, materialen, emoties…
  • Wat je hoort: omgevingsgeluiden, muziek, gesprekken
  • Hoe de sfeer is en hoe het ruikt
  •    
    Stap weer uit het kunstwerk en bespreek samen:

  • Wat je weet over de tijd, kunstenaar, stijl…
  • En wat je vindt van het schilderij, nu je er goed naar hebt gekeken.
  • Kijken jullie anders naar het werk?
  •    

    Frank Zweegers - Suprematist Composition door Kazimir Malevic
    Frank Zweegers – Suprematist Composition door Kazimir Malevic (bron: wikimedia commons)
      

    Zakelijk ontleden

    Als je het schilderij hebt bekeken en gevoeld, dan wordt het tijd om er steviger gereedschap op los te laten. Bekijk de individuele beeldelementen en noteer…

  • Vorm: Zijn vormen hoekig/rond/vierkant? Lopen lijnen horizontaal, verticaal, schuin? Zijn vormen tweedimensionaal of driedimensionaal? Zijn ze geometrisch of organisch? Open of gesloten?
  • Kleur: wordt er gebruikgemaakt van primaire/secundaire/tertiaire kleuren? Zijn ze zuiver of onzuiver? Is er contrast in kleur? Licht/donker, koud/warm?
  • Hoe is de lichtrichting? Is er meelicht/tegenlicht/zijlicht?
  • Hoe is het licht van karakter? Klein/groot? Zacht/hard?  licht/donker (clair/obscur)? Bekijk schaduwen: zijn er eigen schaduwen?  Slagschaduwen?
  • Wordt er ruimte gesuggereerd? Wat kun je zeggen over hoogte/breedte/diepte? Kijk ook naar groot- klein/overlapping/afsnijding/perspectief/atmosferisch perspectief/verkorting/standpunt.
  • Wat is de grondvorm? Is het schilderij statisch of dynamisch? Symmetrisch/asymmetrisch? Wordt er gebruikgemaakt van herhaling?
  •    

    Analyse en kritiek

    Je hebt je eerste indruk, je hebt je gevoel over het werk en je hebt het werk technisch ontleed. Nu kun je bepalen wat het idee, de inhoud, de voorstelling, het verhaal, het onderwerp, de thematiek is van het werk.  

  • Verhaal: waarover gaat het werk? Kijk ook naar titel/thema/concept.
  • Functie: welk doel dient het werk? Religieus, esthetisch, politiek, economisch, vernieuwing, educatief, vermaak…
  • Context: waar en wanneer is het werk gemaakt? Waaraan kun je dat zien? Je kunt hiervoor ook naar andere werken kijken.
  • Vind je het schilderij goed? Wat doet het met je? Werkt het? Vertel aan elkaar wat je vindt.
  •    

    frank zweegers - De Aardappeleters
    De Aardappeleters (bron: Google Art Project)

       

    Conclusie

    Schrijf in maximaal 5 zinnen op wat je van het werk vindt.
       

    Kunst als spaarpotje

    Een grote kunstaankoop doe je vaak niet tot je het geld makkelijk kunt missen. Terwijl een kunstaankoop juist een bijzonder goede investering kan zijn. Eén die meer rendement oplevert dan je spaarrekening. En die bovendien stukken leuker om naar te kijken is, dan de rekeningoverzichten van je bank. De interesse van beleggers voor kunstwerken is ook in tijden van crisis heel groot. Vooral op de lange termijn kan kunst een lucratieve belegging zijn. Als je je tenminste goed laat informeren, en je aan de volgende regels houdt:

    • Koop alleen kunst die je zelf ook mooi vindt. Een kunstwerk in een kluis, daar wordt niemand blij van. En een kunstwerk dat je niets zegt, kan nog zo veel waard worden, maar genieten doe je er niet van.
    • Geef nooit meer dan tien procent van je vermogen uit aan kunst. Kunst kun je niet eten, en je slaapt beter onder een deken. Maar deze regel betekent niet dat je niet klein kunt beginnen.
    • Richt je op topkwaliteit binnen je prijscategorie. Kwaliteit wordt zeldzamer, en wat zeldzaam is, stijgt in waarde. Leg de lat zo hoog mogelijk.
    • Laat je niet leiden door de huidige mode. Wat nu ouwe koek is, is morgen “vintage” en wat nu hot is, is morgen vergeten. Kunst de nu even uit de mode is, kan over een paar jaar ineens in waarde toenemen. Heb je hier geen neus voor, zoek dan iemand die je daarin vertrouwt!
    • Laat je kunstwerken goed verzekeren. Meestal worden je kunstwerken niet verzekerd door je gewone verzekering. Neem dan ook een afzonderlijke verzekering voor je waardevolle stukken.
    Frank Zweegers - Emile Claus - De overstroming - 1892
    Emile Claus – De overstroming – 1892 (Bron: wikipedia)

    Inlijsten

    Een schilderij is natuurlijk als het goed is al genoeg kunst van zichzelf. En wil je een doek ophangen, dan volstaat een spijker vaak al. Maar een doek kun je uiteraard ook inlijsten. En gaat het om een kunstwerk op papier, dan moet je wel. Dat wil zeggen: een lijst uitzoeken is vaak een crime, en het doet het werk lang niet altijd goed. Kun je een passende lijst vinden, dan kan deze echter ook veel toevoegen. Het kunstwerk wint dan aan kracht, of gaat beter op in de omgeving. Je laat met een goede lijst bovendien zien dat je zorgt voor het kunstwerk, en dat geeft ook extra waarde.
     
    Wat maakt een lijst nou goed? Een paar regels maakt het uitzoeken ervan een stuk makkelijker. De basis is daarbij: de lijst niet afleiden van het kunstwerk. Hij mag best opvallend zijn, maar alleen als dat het werk versterkt, en niet als het er de competitie mee aangaat. Een aantal verschillende aspecten bepaalt of de lijst bij het kunstwerk past. Denk aan dikte, kleur en ornamentiek.
     
    Zoek je een lijst die zeker de aandacht niet afleidt van het schilderij, neem dan bijvoorbeeld (onbehandeld) hout, een lijst in een neutrale basiskleur, of een kleur die voorkomt in de achtergrond van het schilderij. Zo laat je het schilderij op een zachte manier overgaan in de omgeving. De dikte van de lijst wordt grotendeels bepaald door de grootte van het schilderij. Wees hierin niet te bescheiden, want een dunne lijst maakt het contrast met de muur alleen maar groter. Een subtiele, zachte afbeelding heeft bovendien vaak meer lijst nodig dan een heel uitgesproken beeld. Zie het zo: een zacht schilderij heeft bescherming nodig, een stevig schilderij kan ook wel met een iets smallere lijst af. Qua ornamenten kun je het heel simpel houden, maar een eenvoudig reliëf, een minimalistische extra kleurtoets, of een gouden lijntje kan ook veel toevoegen.
     
    Een opvallende lijst is altijd moeilijker. Neem hiervoor de tijd, en zoek het liefst ook een goede lijstenmaker die het werk begrijpt en die met je mee kan denken. Goud wordt veel gebruikt voor het omlijsten van schilderijen. Een dergelijke lijst werkt met name voor werken met een stevige kleurstelling, met liefst een warme geeltint. Is het werk koeler van toon, en wil je toch een gouden lijst, dan werkt een smallere vaak beter. Een brede zwarte lijst laat het werk meer uit de muur springen, een felle kleur trekt de aandacht, net zoals een verkeersbord doet. Bedenk waar het werk komt te hangen, en of het daar om extra aandacht moet vragen.
     
    Laatste tip van Frank Zweegers: kies een schilderijlijst altijd op het schilderij en niet op de muur, het behang of de bank. Dat is niet alleen respectvol naar het kunstwerk, het is ook handiger als je gaat verhuizen.
     

    Swingende olifanten

    Wie Disney’s Mowgli en Tarzan heeft gezien, weet dat olifanten de pan uit swingen. Het mag dan ook niet verrassend heten dat we een olifant zien los gaan op een piano. En een dansje kan er dan ook wel vanaf. Gezellig rammen op dat apparaat, en wiegen met die heupen!
      

      
    Daar kunnen ze in Artis nog wat van leren. Met hun saaie kale takken. Luister naar Frank Zweegers en gooi er daar ook gewoon eens een drumstel in, én een vleugel én een trompet. De dieren leven toch al in gevangenschap, onder de ogen van het publiek; kunnen ze maar beter ook genieten van alles wat de stad verder nog te bieden heeft.