Schildertechniek: het Pointillisme

Het pointillisme is een typische schildertechniek die opkwam aan het eind van de negentiende eeuw. Door het gebruik van verfstippen die ongemengd op het doek werden aangebracht ontstond de opvallende stijl die licht accentueerde op grond van de analyse van kleuren. Het pointillisme is nauw verwant aan het divisionisme, waarmee de schilder Georges Seurat in het begin van de jaren tachtig van de negentiende eeuw begon te experimenteren.

Het divisionisme echter bediende zich hoofdzakelijk van verfstreepjes. Beide richtingen beschouwen we tegenwoordig als voortzettingen van het impressionalisme en daarom noemen we ze ook wel neo-impressionalisme. De achtergrond van het pointillisme is wetenschappelijk: in plaats van het mengen van kleuren zoals in de traditionele schilderkunst brengen pointillistische schilders op een witte ondergrond de primaire kleuren aan in de vorm van verfstippen. Dankzij de werking van de hersenen van de mens neemt degene die het schilderij bekijkt secundaire kleuren waar. Zo leidt het naast elkaar aanbrengen van bijvoorbeeld groen en rood tot een blauwe kleur, of rood en geel tot oranje. En dat terwijl die uiteindelijk visueel waargenomen kleur niet door de schilder is gebruikt. Dergelijke pointillistische schilderijen geven een buitengewoon helder en licht effect bij bekijken ervan.

Genoemde Georges Seurat ging na het aanbrengen van streepjes over op het gebruik van verfpuntjes en dat noemde hij halverwege de jaren tachtig van de negentiende eeuw chromoluminarisme. Een goed voorbeeld van een dergelijk schilderij was tentoongesteld op de expositie Indépants onder de titel ‘Een zwempartij te Asnières’. Andere bekende vertegenwoordigers van het pointillisme en dus ook het divisionisme waren Camille Pissao en Paul Signac. Het latere expressionisme wees deze vorm van schilderkunst af als te gekunsteld en bovenal veel te analytisch. In het begin van de twintigste eeuw zouden het pointillisme en divisionisme echter een grote inspiratiebron voor het fauvisme en het grote expressionisme blijken te zijn. Later nog ondergingen het kubisme en het futurisme nog altijd grote invloed van vooral het divisionisme. Kortom: het pointillisme was een erg belangrijke stroming in de evolutie van de geschiedenis van de schilderkunst. Het is dan ook terecht dat de stroming onder kunstliefhebbers nog altijd hoog aangeschreven staat.

Claude Monet

Hoe Monet begon als karikatuurtekenaar en een meester schilder werd

Monet startte zijn kunst en schilderscarrière met het tekenen van karikatuurtekeningen, deze verkocht hij voor tekenfilms in 1656-1858. Op 24 jarige leeftijd raadde de Normandische schilder Eugene Boudin hem aan om landschappen te gaan schilderen. Monet schilderde deze landschappen in de buienlucht, voornamelijk in de omgeving waar hij woonde. In 1859 wist Monet dat hij schilder wilde worden hij vertrok terug naar Parijs en hervatte zijn studie bij atelier Suisse.

Impressionisme

Impression, soleil levant uit 1872 werd in eerste instantie door kunstcritici en publiek belachelijk gemaakt. Dit gaf aanleiding in de kunst wereld tot het begrip ‘impressionisme’. Soleil levant werd tentoongesteld in ‘Salon des Refusés’, hier werden nog meer kunstwerken vertoond die geweigerd waren voor ‘Salon de Paris’. De mensen kwamen in grotere aantallen naar de salon waar de geweigerde kunstwerken vertoont werden. Dit was voornamelijk om de getoonde kunstwerken belachelijk te maken.

Impressionisten zoals Monet onderscheiden zich door het schilderen van momentweergave’s met het juiste licht en atmosfeer. De schilderijen van impressionisten werden in de buitenlucht geschilderd. Monet is niet als enige bekend geworden als impressionist in de jaren 1860-1870, ook namen zoal: Manet, Sisley, Degas, Pissarro, Berthe, Morisot en Renoir horen tot het rijtje. Zoals je in één van mijn eerdere blogs hebt kunnen lezen, heeft Monet veel geleerd van Daubigny op gebied van kunst.

Levensechte schilderijen

Monet heeft in zijn schilderscariere enorm veel geschilderd, waardoor de keuze naar zijn beste werk onmogelijk is. Monet was gefascineerd door de Japanse houten brug in zijn tuin. Deze bekende brug heeft hij meerdere malen geschilderd. Monet weet als een ware impressionist de alledaagse werkelijkheid vast te legen. Door het gebruik van verschillende schilderslagen creëert hij een vloeiende opbouw, waarin alles tot zijn recht komt. Van de waterlelies om de brug, de bomen achter de brug en de weerspiegeling van schaduwen en wolken in het water. Monet is een echte schildersmeester. Monet heeft niet alleen in Frankrijk geschilderd. In Nederland heeft hij vooral molens en de typische Zaanse huizen geschilderd. Vanaf 1880 begon Monet met het schilderen van series.

André Volten

André Volten (1925-2002) is een van de belangrijkste naoorlogse beeldhouwers. Hij was een non-figuratieve beeldhouwer een maakte veel gebruik van geometrische vormen. Deze geometrische vormen zijn duidelijk terug te zien in veel van de grote en open constructies die hij creëerde. Zijn constructivistische sculpturen worden gezien als revolutionair aangezien hij ‘niet-kunstzinninge’ industriële producten zoals ijzeren profielbalken gebruikte. Volten richtte zich voornamelijk op kunst in de openbare ruimte.

Constructie in din 2.0
Gisteren werd bekend gemaakt dat het Stedelijk Museum een monumentaal sculptuur van André Volten ontvangt, namelijk de “Constructie in din 2.0”. Het gaat om een ruim 2 meter hoog stalen beeld, gemaakt van aan elkaar gelaste delen van ijzeren pofielbalken. Directeur Beatrix Ruf van het museum noemt de schenking een mooie aanvulling op de werken van Volten die er al in de collectie zijn.

Wassily Kandinsky (1866-1944)

De Russisch-Franse Wassily Kandinsky was begonnen als abstract kunstenaar, maar heeft daar vorm en filosofie aan toegevoegd. Hierdoor ontwikkelde zijn stijl naar het expressionisme en symbolisme. Kandinsky’s inspiratie kwam uit zijn liefde voor muziek. Volgens hem hebben kleur en klank psychologische effecten op de ziel. Zijn klankkleurtheorie is van grote invloed geweest op de kunst in de 20ste eeuw. Iedere kleur spreekt volgens Kandinsky een eigen taal met een eigen expressie en in elke kleur zit een vorm en ziel.

Francisco Goya

Francisco Goya was een Spaanse schilder uit de 18e eeuw. Hij was voornamelijk een portretschilder in dienst van de Spaanse koninklijke familie. Hij behoort ook in het lijstje van de bekendere schilders van de wereld. De naakte Maya (La maja desnuda) en De geklede Maja (La maja vestida) zijn de meest bekende werken bij het grote publiek.

Jackson Pollock

De sleutelfiguren van Amerikaans abstract expressionisme zijn Willem de Kooning en Jackson Pollock. Pollock was een Amerikaanse kunstenaar en staat vooral bekend om zijn ‘dripping-techniek’. Dit is een verftechniek waarbij er niet tot weinig gebruik gemaakt wordt van penseelstreken, maar van het bedruipen van verf. Het doek krijgt daardoor een extra dimensie.

Frank Stella

De kunstenaar Frank Stella (1936) is een schilder en beeldhouwer uit Amerika. Zijn stijlen vallen onder minimal, modern en abstract expressionisme.

Hij is bekend geworden met zijn ‘Black Paintings’, Stella was toen nog maar 24 jaar. Zijn werk was zelfs in 1959-1960 tentoongesteld in het Museum of Modern Art in New York. Dankzij zijn Black Paintings-serie werd hij in één klap een van de belangrijkste schilders binnen het abstract expressionisme.

Charles-François Daubigny

Charles-François Daubigny was een Frans impressionistische kunstschilder en leefde tussen 1817 en 1878. Grote meesters als Claude Monet en Paul Cézanne hebben veel geleerd van Daubigny op gebied van kunst. In het werk van Monet herken je het meest van Daubigny’s artistieke kenmerken. Tussen Daubigny en Cézanne zijn er ook overeenkomsten te vinden, weliswaar wat minder dan bij Monet.

Geschilderde bloemen

Een terugkomend object in de kunst zijn bloemen en planten. Hangend aan de muur als schilderij, fleuren ze menig woonkamers en hallen op. Maar ook op veel kantoren kom je schilderijen tegen van bloemen en planten. De één is fleuriger dan de ander. Soms is het een illustratie van een vaas met een grote bos bloemen en soms is een hele tuin geïllustreerd.