Schildertechniek: het Pointillisme

Het pointillisme is een typische schildertechniek die opkwam aan het eind van de negentiende eeuw. Door het gebruik van verfstippen die ongemengd op het doek werden aangebracht ontstond de opvallende stijl die licht accentueerde op grond van de analyse van kleuren. Het pointillisme is nauw verwant aan het divisionisme, waarmee de schilder Georges Seurat in het begin van de jaren tachtig van de negentiende eeuw begon te experimenteren.

Het divisionisme echter bediende zich hoofdzakelijk van verfstreepjes. Beide richtingen beschouwen we tegenwoordig als voortzettingen van het impressionalisme en daarom noemen we ze ook wel neo-impressionalisme. De achtergrond van het pointillisme is wetenschappelijk: in plaats van het mengen van kleuren zoals in de traditionele schilderkunst brengen pointillistische schilders op een witte ondergrond de primaire kleuren aan in de vorm van verfstippen. Dankzij de werking van de hersenen van de mens neemt degene die het schilderij bekijkt secundaire kleuren waar. Zo leidt het naast elkaar aanbrengen van bijvoorbeeld groen en rood tot een blauwe kleur, of rood en geel tot oranje. En dat terwijl die uiteindelijk visueel waargenomen kleur niet door de schilder is gebruikt. Dergelijke pointillistische schilderijen geven een buitengewoon helder en licht effect bij bekijken ervan.

Genoemde Georges Seurat ging na het aanbrengen van streepjes over op het gebruik van verfpuntjes en dat noemde hij halverwege de jaren tachtig van de negentiende eeuw chromoluminarisme. Een goed voorbeeld van een dergelijk schilderij was tentoongesteld op de expositie Indépants onder de titel ‘Een zwempartij te Asnières’. Andere bekende vertegenwoordigers van het pointillisme en dus ook het divisionisme waren Camille Pissao en Paul Signac. Het latere expressionisme wees deze vorm van schilderkunst af als te gekunsteld en bovenal veel te analytisch. In het begin van de twintigste eeuw zouden het pointillisme en divisionisme echter een grote inspiratiebron voor het fauvisme en het grote expressionisme blijken te zijn. Later nog ondergingen het kubisme en het futurisme nog altijd grote invloed van vooral het divisionisme. Kortom: het pointillisme was een erg belangrijke stroming in de evolutie van de geschiedenis van de schilderkunst. Het is dan ook terecht dat de stroming onder kunstliefhebbers nog altijd hoog aangeschreven staat.