Het Surrealisme

Een kunstvorm die boven de werkelijkheid staat: zoveel is de kunststroming van het Surrealisme. In principe is deze kunstvorm terug te voeren naar de psycho-analyst Freud, die met het onderbewuste en de dromenanalyse inspiratie gaf tot nieuwe beelden. Deze symbolen en vormen werden rijkelijk toegepast in de nieuwe kunst. Het surrealisme heeft weinig verband met klassieke vormen en is afstammeling van illusies en fantasieën. Hierdoor gelden zaken als zwaartekracht of perspectief niet meer, iets dat fabelachtige kunst heeft opgeleverd.

Grenzen opzoeken
Grenzen tussen werkelijkheid en fantasie worden overschreden. De context van een kunstobject is op het eerste gezicht nooit helemaal duidelijk. Rond 1920 was het Dadaïsme een opsomming van allerlei vormen die kunstenaars kort voor deze tijd hadden toegepast. Dadaïsme leidde tot het manifest van Surrealisme door André Breton. Deze dichter presenteerde het surrealisme als nieuwe kunstvorm, een zuiver psychisch automatisme met als doel het echte denkproces uit te drukken. Surrealisme was vrij, ook van het eigen verstand. De intuïtie werd zo een belangrijke rol toebedeeld. Het logisch-rationele werd overwonnen en het traditionele menselijke bewustzijn verruimd. Visioenen, associaties en hallucinaties legt het diepste innerlijke bloot.

Surrealisme en schilderkunst
Het schilderen op zichzelf hoefde geen bewuste actie te zijn. Door deze opvatting kwam het surrealisme ook op in de schilderkunst. Het leverde ongeëvenaarde kunstenaars op. Veel schilders lieten de fantasie de vrije loop en produceerden vervreemdende schilderijen met vreemde patronen en objecten. Deze waren soms verrassend, soms schokkend. De reden, het verstand, uitschakelen, werd gezien als extase. Surrealisten stegen boven het natuurlijke uit met figuratieve beelden. Zij werkten gedetailleerd en waren in staat een geheel unieke sfeer te creëren.

Befaamde kunstenaars
Max Ernst komt met nieuwe uitdrukkingsvormen en technieken. Hij oefent grote invloed uit op andere kunstenaars. Rene Magritte heeft na een korte kubistische-futuristische periode met het surrealisme gewerkt. Zo ook Joan Miro, meester van de Spaanse moderne kunst. Hij ontwikkelde de bio-morfische schilderkunst. Maar de surrealist bij uitstek is uiteraard Salvador Dali. Een opmerkelijk figuur die droomwereld verbeeldde. Vrije expressie en bizarre beelden presenteerden een haast concrete werkelijkheid. Hij was volledig anti-rationeel en maakte in zijn kunst gebruik van vloeiende vormen en gewoonlijk niet te combineren objecten – het zogenaamde figuratief surrealisme.

salvador-dali-jpgportrait

Salvador Dali