De magie van op art

op-art

Wat is kenmerkend voor op art?
Op art is kort voor ‘optical art’, oftewel optische kunst. De kunst draait om optische illusies. Je ziet als kijker iets in het schilderij dat er in werkelijkheid niet is. Meestal betekent dit dat de indruk wordt gewekt van beweging, flikkerende of trillende patronen, verborgen afbeeldingen, opzwelling of vervorming. Op art is uniek in zijn soort in het spelen met dit soort trucjes. Zelfs publiek dat deze kunst niet kan waarderen voor aan de muur in zijn huis is onder de indruk van de kracht van de illusies. Het blijft zeer bijzonder dan een tweedimensionaal kunstwerk de suggestie van bijvoorbeeld beweging weet op te wekken. Verschillende variabelen zijn verantwoordelijk voor de effecten. Patronen zijn hierin redelijk te verwachten, maar ook kleur speelt een grote rol. Intense, lichte kleuren wekken de indruk naar voren te komen waar donkere kleuren juist terug lijken te wijken.

Het ontstaan van de kunstvorm
Eind jaren vijftig ontstond op art. De benaming voor de kunstvorm werd in 1964 vastgelegd in het Time magazine. Dit gebeurde na de tentoonstelling van Julian Stanczak genaamd Optical Paintings in de Martha Jackson gallerij. Al eeuwen zijn kunstenaars geïntrigeerd door de effecten die met op art te bereiken zijn, maar op een paar voorlopers na is de kunstvorm dus redelijk nieuw. Dat dit juist in de jaren vijftig opbloeide is te verklaren door de toegenomen interesse in technologie, wetenschap en psychologie.

Op art kunstenaars
Ook voor het eind van de jaren vijftig bestonden er al kunstwerken die we tegenwoordig als op art zouden omschrijven. Zo is er het schilderij ‘Zebras’ dat Victor Vasarely in 1938 heeft gemaakt. Het bestaat volledig uit zwarte en witte strepen die in elkaar lijken te vloeien en uit de achtergrond lijken te springen. Andere voorlopers van de kunstvorm zijn Delaunay met een suggestie van beweging, Seurat met het optisch mengen van kleuren en Albers, die speelde met interactie van elementen. Veel op art kunstenaars komen uit Frankrijk. Eén van de meest bekende op art werken is de ‘Zigzag’ van Bridget Riley.